Sinh sát Tết, sinh tháng Chạp: tra sao chiếu mệnh thế nào cho khỏi lệch
Trả lời ngắn: người sinh từ ngày 1 tháng 1 dương lịch tới trước mùng một Tết âm lịch của năm đó vẫn thuộc năm con giáp cũ. Muốn tra sao chiếu mệnh đúng, phải tìm ngày Tết của chính năm sinh trên lịch vạn niên, xác định năm âm lịch sinh, rồi mới tính tuổi mụ. Với bảng Cửu Diệu phổ thông, mốc chuyển năm là mùng một Tết chứ không phải Lập xuân.
Mỗi mùa xem sao đầu năm, những người sinh tháng 1, tháng 2 dương lịch thường nhận được hai kết quả khác nhau từ hai nơi. Họ hoang mang không biết tin bên nào. Thật ra chỉ cần hiểu ba mốc thời gian là tự xác định được.
Ba mốc thời gian dễ lẫn vào nhau
- Tết dương lịch: ngày 1 tháng 1. Chỉ đổi năm trên lịch dương, không liên quan tới con giáp.
- Lập xuân: một trong hai mươi bốn tiết khí, rơi vào khoảng ngày 3 đến 5 tháng 2 dương lịch. Lịch tiết khí dùng mốc này để chuyển năm can chi trong một số phép tính như Tứ trụ.
- Mùng một Tết Nguyên Đán: ngày đầu năm âm lịch, rơi trong khoảng từ khoảng 21 tháng 1 tới khoảng 20 tháng 2 dương lịch tuỳ năm. Đây là mốc người Việt quen dùng để đổi tuổi.
Bảng sao chiếu mệnh Cửu Diệu và vận hạn theo tuổi mụ ở Việt Nam đi theo mốc thứ ba. Khi ai đó dùng mốc Lập xuân, kết quả của người sinh trong khoảng giữa hai mốc sẽ lệch một năm.
Cách xác định năm âm lịch sinh
- Lấy ngày tháng năm sinh dương lịch trên giấy tờ.
- Mở lịch vạn niên, tìm năm sinh đó, xem mùng một Tết rơi vào ngày dương lịch nào.
- Ngày sinh trước ngày Tết thì năm âm lịch sinh là năm trước. Ngày sinh từ ngày Tết trở đi thì năm âm lịch sinh trùng năm dương lịch.
- Dùng năm âm lịch vừa xác định để tính tuổi mụ.
Nếu cha mẹ còn nhớ con sinh vào "tháng Chạp" hay "những ngày giáp Tết", đó là dấu hiệu chắc chắn người đó thuộc năm cũ, dù giấy tờ ghi tháng 1 hay tháng 2 dương lịch.
Ví dụ với vài năm có Tết muộn
| Ngày sinh dương lịch | Tết âm lịch năm đó | Năm âm lịch sinh |
|---|---|---|
| 10/2/1975 | 11/2/1975 | Giáp Dần (1974) |
| 15/2/1980 | 16/2/1980 | Kỷ Mùi (1979) |
| 20/1/1993 | 23/1/1993 | Nhâm Thân (1992) |
| 1/2/2003 | 1/2/2003 | Quý Mùi (2003) |
Ví dụ cuối cho thấy người sinh đúng ngày mùng một Tết đã thuộc năm mới. Với người sinh đêm Giao thừa, cần hỏi giờ sinh: trước giờ Tý của đêm Giao thừa là năm cũ. Đây là chỗ các nhà làm lịch cũng có lúc bàn cãi về mốc giờ Tý, nên nếu sinh sát nửa đêm, nên hỏi thêm người trong nghề.
Sai một năm thì sai bao nhiêu
Lệch một năm âm lịch nghĩa là tuổi mụ lệch một, và vì Cửu Diệu xoay mỗi năm một vị trí nên sao cũng lệch hẳn một bậc. Người đáng ra gặp Mộc Đức có thể bị đọc thành Thái Âm; người đáng ra gặp Thổ Tú có thể bị đọc thành La Hầu. Ngoài sao, các hạn như Tam Tai, Kim Lâu, Hoang Ốc cũng tính theo năm sinh âm lịch, nên sai một năm là sai cả chuỗi.
Đó là lý do nhiều người mua lễ, thậm chí hoãn việc, chỉ vì đọc một kết quả không phải của mình.
Vì sao có nơi dùng Lập xuân
Lập xuân là mốc của lịch tiết khí, dựa trên vị trí biểu kiến của mặt trời. Những phép tính như Tứ trụ (Bát tự) coi năm can chi bắt đầu từ Lập xuân vì nó gắn với chu kỳ khí hậu. Một số công cụ trên mạng áp mốc này cho cả sao hạn. Không thể nói bên nào "đúng tuyệt đối", nhưng với tục xem sao và dâng sao giải hạn ở Việt Nam, cách hiểu phổ biến là theo Tết âm lịch. Khi đọc một nguồn, hãy xem họ ghi rõ mốc nào.
Giấy tờ khai sai ngày sinh thì sao
Thế hệ sinh trong những năm khó khăn nhiều người có ngày sinh trên giấy tờ khác ngày sinh thật: khai lùi để đi học, khai tròn ngày 1 tháng 1, hoặc ghi theo trí nhớ. Khi xem sao, nên dùng ngày sinh thật mà gia đình nhớ. Nếu không ai nhớ chắc chắn, chấp nhận rằng kết quả chỉ là tham khảo, và đừng đặt nặng nó trong các quyết định quan trọng.
Việc sửa ngày sinh trên giấy tờ là thủ tục hành chính riêng, quy định thay đổi theo thời gian; nếu cần, hỏi cơ quan hộ tịch nơi cư trú, không liên quan tới chuyện sao hạn.
Kiểm lại bằng tuổi con giáp
Một cách kiểm thô mà nhanh: hỏi người đó cầm tinh con gì. Người sinh ngày 10 tháng 2 năm 1975 ở ví dụ trên thường được cha mẹ nói là tuổi Dần chứ không phải tuổi Mão. Nếu con giáp người nhà nhớ khác với con giáp của năm dương lịch trên giấy tờ, gần như chắc chắn người đó sinh trước Tết. Con giáp là thứ cha mẹ nhớ rất kỹ vì gắn với lễ đầy tháng, thôi nôi, nên đây là bằng chứng đáng tin.
Ngược lại, nếu cả nhà đều nhớ một con giáp mà công cụ tra cứu báo con giáp khác, hãy dừng lại kiểm năm âm lịch trước khi tin kết quả sao hạn.
Sinh sát Tết còn ảnh hưởng những phép xem nào
- Tam Tai: tính theo con giáp năm sinh, sai con giáp là sai cả ba năm Tam Tai.
- Kim Lâu, Hoang Ốc: tính theo tuổi mụ, sai một tuổi là đổi kết quả có phạm hay không.
- Thái Tuế: xét con giáp năm sinh so với con giáp năm đang xét, sai con giáp là sai luôn.
- Mệnh ngũ hành, cung phi: cũng theo năm âm lịch, nên màu hợp mệnh, hướng hợp tuổi đều có thể lệch.
Vì vậy, xác định đúng năm âm lịch sinh một lần, ghi lại cẩn thận, là việc có lợi cho mọi phép tra cứu khác về sau.
Trường hợp sinh ở nước ngoài
Người sinh ở nước có múi giờ khác, nhất là châu Âu, châu Mỹ, cần quy đổi giờ sinh về giờ Việt Nam nếu sinh sát đêm Giao thừa. Chênh nhau một ngày theo múi giờ hiếm khi làm đổi năm âm lịch, nhưng với người sinh đúng những giờ chuyển năm thì có thể. Khi đó nên ghi rõ cả giờ địa phương và giờ quy đổi, để người tra cứu sau biết mà cân nhắc.
Ghi chú một lần, dùng cả đời
Khi đã xác định xong, nên ghi năm âm lịch sinh ngay cạnh ngày sinh dương lịch trong sổ gia đình, ví dụ "10/2/1975 — Giáp Dần". Lần sau ai trong nhà tra sao, xem tuổi làm nhà, chọn ngày cưới cũng dùng đúng dòng đó, khỏi phải tranh luận lại từ đầu.
Mẹo ghi nhớ cho cả gia đình
Trong nhà ai sinh tháng 1, tháng 2 dương lịch thì đánh dấu riêng, ghi rõ năm âm lịch bên cạnh năm dương lịch. Lần sau tra sao, điền năm âm lịch vào công cụ thay vì năm trên giấy tờ. Những công cụ tra cứu tốt thường hỏi ngày tháng năm đầy đủ để tự xử lý ca này.
Gia đình hay đón Tết với cành đào, cành mai, cũng có thể thêm một món nhỏ như vật phẩm may mắn đầu năm tại Thế Giới Phong Thủy làm quà cho người thân, như một lời chúc chứ không phải lá bùa.