Tam Tai là gì: gốc từ tam hợp cục, vòng trường sinh và cách tính ba năm cho từng tuổi
Trả lời ngắn: Tam Tai là ba năm liên tiếp mà dân gian dặn mỗi người nên cẩn trọng hơn, cứ mười hai năm lặp lại một lần. Ba năm ấy không chọn ngẫu nhiên: người ta lấy nhóm tam hợp của tuổi, xác định hành của nhóm, rồi tìm ba địa chi ứng với giai đoạn Bệnh, Tử, Mộ của hành đó trong vòng trường sinh. Hiểu được logic này thì không cần học thuộc bảng mà vẫn tự kiểm được kết quả.
Chữ "Tam Tai" nghĩa là gì
"Tam" là ba, "tai" là tai họa, tai ương. Ghép lại, Tam Tai chỉ ba năm mà theo lời truyền, việc lớn dễ gặp trục trặc hơn bình thường. Trong đời sống, người ta thường nhắc Tam Tai khi bàn chuyện cưới hỏi, làm nhà, mua xe hay mở cửa hàng.
Cần tách rõ: Tam Tai ở đây là một cách xem tuổi theo địa chi năm sinh, khác với khái niệm "tam tai" trong kinh sách Phật giáo nói về lửa, nước, gió cuối kiếp. Hai thứ trùng tên nhưng không cùng hệ, nhiều bài viết trộn chung nên người đọc dễ rối.
Bước một: tìm nhóm tam hợp của tuổi
Mười hai địa chi được chia thành bốn nhóm tam hợp, mỗi nhóm ba chi cách đều nhau bốn vị trí trên vòng con giáp. Người cùng nhóm thì gặp Tam Tai cùng ba năm, đây là lý do bảng Tam Tai chỉ có bốn dòng.
- Thân, Tý, Thìn: nhóm Thủy cục.
- Dần, Ngọ, Tuất: nhóm Hỏa cục.
- Tỵ, Dậu, Sửu: nhóm Kim cục.
- Hợi, Mão, Mùi: nhóm Mộc cục.
Tuổi ở đây là địa chi của năm sinh âm lịch. Người sinh năm Giáp Tý, Bính Tý hay Mậu Tý đều là tuổi Tý, đều thuộc nhóm Thân, Tý, Thìn. Phần thiên can không ảnh hưởng tới cách tính Tam Tai.
Bước hai: hành của nhóm và vòng trường sinh
Mỗi nhóm tam hợp gắn với một hành, và hành nào cũng đi qua mười hai giai đoạn gọi là vòng trường sinh: Trường sinh, Mộc dục, Quan đới, Lâm quan, Đế vượng, Suy, Bệnh, Tử, Mộ, Tuyệt, Thai, Dưỡng. Đây là cách người xưa hình dung một sức mạnh nảy sinh, lớn lên, cực thịnh rồi suy tàn.
Ba giai đoạn nằm ngay sau Suy là Bệnh, Tử, Mộ. Theo cách giải được dẫn nhiều nhất, ba năm Tam Tai chính là ba năm mà hành của nhóm rơi vào ba giai đoạn ấy, tức lúc sức của hành đi xuống thấp nhất.
Kiểm lại bằng nhóm Thân, Tý, Thìn
Hành Thủy trường sinh ở Thân, Mộc dục ở Dậu, Quan đới ở Tuất, Lâm quan ở Hợi, Đế vượng ở Tý, Suy ở Sửu. Đi tiếp thì Bệnh ở Dần, Tử ở Mão, Mộ ở Thìn. Ba năm Dần, Mão, Thìn đúng là ba năm Tam Tai của tuổi Thân, Tý, Thìn trong mọi bảng phổ biến.
Nhìn kỹ còn thấy một điều thú vị: nhóm Thủy cục có đế vượng ở Tý, chính Bắc; ba năm Tam Tai Dần, Mão, Thìn lại nằm trọn ở phương Đông. Nghĩa là Tam Tai rơi vào khoảng đối diện với lúc nhóm mạnh nhất, một cách hình dung khá trực quan.
Ba nhóm còn lại cũng khớp đúng
Hỏa trường sinh ở Dần, đế vượng ở Ngọ, suy ở Mùi, nên Bệnh, Tử, Mộ rơi vào Thân, Dậu, Tuất. Kim trường sinh ở Tỵ, đế vượng ở Dậu, suy ở Tuất, nên Bệnh, Tử, Mộ là Hợi, Tý, Sửu. Mộc trường sinh ở Hợi, đế vượng ở Mão, suy ở Thìn, nên Bệnh, Tử, Mộ là Tỵ, Ngọ, Mùi.
| Nhóm tuổi (tam hợp) | Ba năm Tam Tai | Hành của nhóm |
|---|---|---|
| Thân, Tý, Thìn | Dần, Mão, Thìn | Thủy |
| Dần, Ngọ, Tuất | Thân, Dậu, Tuất | Hỏa |
| Tỵ, Dậu, Sửu | Hợi, Tý, Sửu | Kim |
| Hợi, Mão, Mùi | Tỵ, Ngọ, Mùi | Mộc |
Bảng trên khớp với bảng mà site anh em hoagiaisaohan.com đang dùng, nên hai nơi tra ra cùng một kết quả.
Vì sao Thìn, Tuất, Sửu, Mùi vừa là tuổi vừa là năm Tam Tai
Người tuổi Thìn sẽ thấy năm Thìn nằm trong chính ba năm Tam Tai của mình, tương tự tuổi Tuất với năm Tuất, tuổi Sửu với năm Sửu, tuổi Mùi với năm Mùi. Lý do là bốn chi này đều là chỗ Mộ của hành nhóm mình.
Điều này có nghĩa người tuổi Thìn, Tuất, Sửu, Mùi có một năm vừa là năm tuổi vừa là năm Tam Tai cuối. Dân gian hay dặn những năm trùng lớp như vậy nên sắp việc lớn kỹ hơn, nhưng không có nghĩa là năm ấy chắc chắn có chuyện.
Tự tính nhanh không cần bảng
- Lấy địa chi năm sinh âm lịch của người cần tra.
- Tìm nhóm tam hợp chứa địa chi đó.
- Nhớ chi đứng đầu nhóm: Thân, Dần, Tỵ, Hợi lần lượt cho bốn nhóm.
- Đếm sang chi đối xung với chi đứng đầu: Thân đối Dần, Dần đối Thân, Tỵ đối Hợi, Hợi đối Tỵ.
- Chi đối xung ấy là năm Tam Tai đầu tiên, hai năm kế tiếp là năm thứ hai và thứ ba.
Ví dụ tuổi Ngọ thuộc nhóm Dần, Ngọ, Tuất, chi đứng đầu là Dần, đối xung với Dần là Thân. Vậy Tam Tai của tuổi Ngọ là Thân, Dậu, Tuất. Cách đếm này cho cùng kết quả với vòng trường sinh, chỉ là đường tắt dễ nhớ.
Những chỗ các nguồn có thể khác nhau
Bảng bốn nhóm ở trên gần như thống nhất giữa các sách lịch và trang tra cứu phổ biến. Chỗ dễ lệch là cách xác định năm sinh: có nơi lấy mốc mùng một Tết, có nơi lấy tiết Lập xuân. Người sinh trong khoảng giữa hai mốc đó có thể bị xếp sang tuổi khác, kéo theo nhóm Tam Tai khác.
Ngoài ra, một số tài liệu ghi thêm chuyện năm đầu, năm giữa, năm cuối nặng nhẹ khác nhau. Phần này các sách không thống nhất, nên đọc ở mức tham khảo.
Tam Tai đứng ở đâu so với sao hạn
Tam Tai là một lớp riêng, không thay thế sao chiếu mệnh hay tám vận hạn. Một người có thể gặp sao tốt mà vẫn trong năm Tam Tai, hoặc gặp sao xấu mà không phải Tam Tai. Khi tra cho cả năm, nên ghi đủ các lớp rồi mới đánh giá, thay vì lấy một lớp ra kết luận.
Trên giaisaohan.com, sao chiếu mệnh tra theo tuổi mụ và giới tính, còn Tam Tai chỉ cần địa chi năm sinh, không phân biệt nam nữ.
Đọc kết quả cho tỉnh táo
Tam Tai là một quan niệm dân gian, không phải dự báo. Cách dùng hợp lý là coi ba năm ấy như lời nhắc lên kế hoạch kỹ hơn cho việc lớn: kiểm tra tài chính, đọc kỹ hợp đồng, giữ sức khỏe, chuẩn bị dự phòng. Còn chuyện cụ thể nên làm gì, nên hoãn gì, bên hoagiaisaohan.com đã có loạt bài riêng.
Điều nên tránh là sống ba năm trong lo âu, hoặc trả tiền cho những dịch vụ hứa "cắt Tam Tai" bằng giá cao. Ba năm Tam Tai lặp lại đều đặn với mọi người, ai cũng đi qua nhiều lần trong đời.
Một bảng nhỏ để nhớ vòng trường sinh
Không cần thuộc cả mười hai giai đoạn. Chỉ cần nhớ mỗi nhóm có một chi Đế vượng nằm giữa nhóm: Tý cho nhóm Thủy, Ngọ cho nhóm Hỏa, Dậu cho nhóm Kim, Mão cho nhóm Mộc. Từ chi Đế vượng, đếm tiếp hai bước là tới chỗ Bệnh, ba bước tới Tử, bốn bước tới Mộ. Ba chi đó chính là ba năm Tam Tai, đúng như cách đếm chi đối xung đã nói ở trên.
Ghi bảng Tam Tai vào sổ gia đình
Mỗi người trong nhà chỉ cần ghi một dòng: tuổi gì, nhóm nào, ba năm Tam Tai là những năm nào. Dòng này dùng được cả đời vì Tam Tai lặp lại đúng mười hai năm một vòng.
Khi cần đối chiếu với lịch hằng năm, có thể giữ một cuốn lịch vạn sự hoặc sách tra cứu bản in rõ nguồn. Thế Giới Phong Thủy có tủ sách phong thủy và lịch vạn sự để chọn bản in phù hợp với cách tính mình đang dùng.